Kliknij, aby przeczytać pierwszą część historii

Kliknij, aby przeczytać drugą część historii

Kliknij, aby przeczytać trzecią część historii

Kliknij, aby przeczytać czwartą część historii

Kliknij, aby przeczytać piątą część historii

Kliknij, aby przeczytać szóstą część historii

Po wyjściu ze szpitala przeszliśmy na własny tryb dnia. W końcu Sára była przyzwyczajona do jedzenia o innej porze niż w szpitalu, a poza tym staraliśmy się, żeby rytm dnia był jak najbardziej regularny. Przez pierwsze dwa dni stosowaliśmy schemat podawania insuliny, który zalecono nam w szpitalu. W przypadku insuliny szybko działającej były to 4 jednostki.

Choć staraliśmy się przestrzegać tego schematu jak najdokładniej, glikemia skakała nam od stanów hipoglikemicznych po wysokie hiperglikemie. Po dwóch dniach przyjechaliśmy na kontrolę. Pani doktor spojrzała na liczby i wyjaśniła nam, co się dzieje.

W nasze starania wtrącały się bowiem dwie rzeczy. Po pierwsze: ponieważ w ostatnich tygodniach Sárince niemal zupełnie zabrakło insuliny, jej ciałko musiało się dopiero do niej przyzwyczaić i na nowo wytworzyć wrażliwość. Wynikało z tego, że dawki, które dostawaliśmy w szpitalu, trzeba będzie zmniejszyć. Wyglądało to bowiem tak: podawaliśmy insulinę, przychodziła hipoglikemia, a kiedy dokarmiliśmy, następowała wysoka hiperglikemia, którą z kolei trudno było opanować kolejną insuliną.

Drugą rzeczą, która wtrącała się w nasze dostrajanie, jest remisja. Powiedzieliśmy już sobie, że komórek beta w trzustce jest całkiem sporo i że reakcja autoimmunologiczna jeszcze nie zniszczyła ich wszystkich. Tyle że kiedy przestały nadążać z zaopatrywaniem ciałka w insulinę, zmęczyły się i przestały brać w tym udział. Po rozpoczęciu podawania insuliny z zewnątrz miały możliwość odetchnąć, pozbierać się i jednak trochę dołożyć od siebie. Tyle że my już też wstrzykiwaliśmy insulinę, więc skutek był taki sam. Remisja może trwać kilka tygodni, miesięcy, a nawet lat.

Zrozumieliśmy, że nie trzeba trzymać się jakiegoś przepisanego schematu, że lekarze chętnie pomogą nam podczas konsultacji, ale musimy nauczyć się zupełnie sami zarządzać cukrzycą i nie bać się zmieniać dawek insuliny, ilości jedzenia czy pory według bieżących potrzeb i rozwoju sytuacji. Zeszliśmy z dawkami mocno w dół, aż do jakichś, i w ciągu kilku dni doszliśmy do 1,5 jednostki.

Dla Sárinki był to przede wszystkim okres, kiedy musiała nauczyć się jeść – po prostu kiedy już wstrzyknie się insulinę, nie ma rady, trzeba zjeść to, co jest, i zjeść wszystko.

Co stopniowo zaczęło się udawać. Do zastrzyków też już się przyzwyczaiła, a po kolejnych trzech tygodniach podobnie było z nami. Nauczyliśmy się gotować nowe potrawy, stare potrawy po nowemu, tak żeby spełniały wymagania związane z cukrzycą i zawierały odpowiednią ilość węglowodanów. Nauczyliśmy się robić zakupy. Na przykład takie tak zwane kąciki DIA w supermarkecie są kompletnie do niczego. W tych produktach dość często zastępują sacharozę fruktozą, ale poza tym nie dzieje się nic ciekawego. Tak zwana czekolada DIA ma tyle samo węglowodanów co zwykła. Czyli dla DM1 zupełnie do niczego.

Jeśli chodzi o jadłospis Sárinki, podam kilka przykładów. Najpierw wyjaśnię pojęcie wymiennika węglowodanowego. Żeby nam, laikom, łatwiej było liczyć węglowodany w jedzeniu, zdefiniowano, że jeden wymiennik węglowodanowy (VJ albo po prostu jednostka) to 12 g węglowodanów.

Można potem stworzyć przejrzyste tabele pokazujące, ile gramów danego produktu to 1 VJ.

Zanim przejdziemy do takich pięknych przykładowych zestawień, wiedzcie, że typowy dzień naszej Sárinki wygląda następująco: w ciągu dnia jej 17-kilogramowe ciałko przyjmuje 6 - 6,25 VJ węglowodanów

śniadanie: 1,5 jednostki
drugie śniadanie: 0,5 jednostki
obiad: 1,5 jednostki
podwieczorek: 0,5 jednostki
kolacja: 1,5 jednostki
2. kolacja: 0,5 - 0,75 jednostki

A teraz, co możecie sobie pod tym wyobrazić.

Podam kilka przykładów tego, ile VJ kryje się w jakich produktach, a właściwie ile danego produktu stanowi 1 VJ.

Większość pieczywa zbożowego: (wieloziarniste ma pierwszeństwo przed białym) – czyli chleb, bułka, rohlík: 25 g (dla orientacji, w przypadku zwykłego chleba šumavan to mniej więcej pół bardzo cienko ukrojonej kromki), ale jeśli będziecie się nudzić, weźcie wagę i nacieszcie oczy różnorodnością jadłospisu diabetyków. :)

Płatki śniadaniowe (cornflakes itp. – uwaga, niektóre mają dużo, dużo, dużo więcej i dużą zawartość cukru): 15 g

Mleko (nieważne, jak tłuste, nie ma to wpływu na ilość laktozy): 250 ml

Jogurt smakowy (np. Danone z owocami – ale uwaga, znowu duża różnorodność): 75 g

Jogurt naturalny: 200 g

Jabłko: 100 g (połowa średniej wielkości jabłka)

Gruszka: 90 g (połowa mniejszej gruszki)

Soczewica, fasola, groch, suche: 20 g

Migdały: 80 g

Kukurydza (Bondell w puszce, GM free): 54 g

dalej, powiedzmy, że chcecie gotować?

mąka, skrobia, suchy ryż: 15 g

gotowane ziemniaki: 65 g (mniej więcej jeden ziemniak)

Jak więc wygląda gotowanie w praktyce? Przerobimy jeden przykładowy dzień?

Śniadanie

Sárinka rano wstaje i je śniadanko. Jeśli akurat ma rano niski cukier (poniżej 3,5 mmol/g), możemy sobie pozwolić na urozmaicenie, czyli cornflakes (albo inne „flejki”... długo wybieraliśmy takie, które mają jak najniższą zawartość cukrów). Żeby więc dostarczyć 1,5 VJ jedzenia, trzeba nalać do miseczki 65 ml mleka (0,25 VJ) i wsypać 18 g płatków (nasze mają trochę mniej cukrów, więc Sárinka może zaszaleć nawet z 22,5 g)

Jeśli jednak rano ma cukier w normie albo wyższy, po pierwsze po wstrzyknięciu insuliny trzeba poczekać, a po drugie nie może dostać czegoś tak słodkiego. Dostaje np.: 0,5 VJ jabłka – czyli ćwiartkę jabłka (zawiera błonnik, który spowalnia wchłanianie cukru), potem na przykład jedną kromkę pieczywa chrupkiego albo dwa wafle ryżowego „styropianu”, choćby z serem lub szynką – ser nie zawiera cukrów, szynka zawiera ich znikomą ilość. A w bonusie na przykład, jak sama mówi, „mały słodziutki jogurcik” – znaleźliśmy w sprzedaży jogurty w malutkich kubeczkach (jest tam około 60g jogurtu) i taki odpowiada połowie jednostki.

Drugie śniadanie

Tutaj jest miejsce na owoce. Czyli pół jednostki czegokolwiek, według wagi – jabłko, gruszka, pomarańcza, mandarynka, truskawki, kiwi... na co ma ochotę. Powiedzmy, że dzisiaj będzie to pomarańcza. Mamy więc 70 g pomarańczy – czyli mniej więcej jedną trzecią (5 cząstek) porządnej wielkości pomarańczy.

Obiad

W naszym kraju tradycyjnie na obiad jest zupa. Mamy więc dwie możliwości. Albo zrobić zupę jako danie główne, albo zrobić zupę, w której nie ma jednostek. Pierwszy wariant ma wiele postaci, drugi jest większym wyzwaniem. Tak, są produkty, które nie zawierają znaczącej ilości węglowodanów, a najlepiej nie zawierają ich wcale. Możemy ich użyć do przygotowania zupy. Zazwyczaj są to warzywa, sery, twaróg, mięso i wędliny albo na przykład trudniejsza do wykorzystania cytryna. Zróbmy dziś choćby zupę cebulową z serem... musimy zapomnieć o podsmażonym chlebku. Przy innych zupach trzeba unikać zagęszczania – mąka, skrobia – mają jednostki, i to niemało. Dalej wszelkich klusek, makaronów, ryżu i innych „wypełniaczy”. Możemy sobie od czasu do czasu pozwolić na przykład na jajko, które nie ma węglowodanów, ale z kolei ilość cholesterolu nie pozwala używać go zbyt często.

Na drugie danie możemy zrobić na przykład makaron. Najlepiej pełnoziarnisty i tylko taki, w którym ilość węglowodanów jest jasno określona. Zróbmy więc 1 VJ makaronu = 20 g surowego wstawiamy do gotowania. Przygotujemy do niego mieszankę. Podsmażymy cebulkę albo dla urozmaicenia na przykład por. Możemy dodać inne warzywa, choćby brokuł, ewentualnie chude mięsko zmielone w domu. Trochę przypraw i teraz pozostałe pół jednostki. Może to być na przykład 13,5 g kukurydzy bonduell i 30 g groszku z puszki. Do mieszanki możemy użyć soku pomidorowego albo przecieru (upewnijmy się, że nie jest dosładzany) i podać z makaronem, posypane serem.

Podwieczorek

Owoce, najlepiej owoce. Albo połączenie. Na przykład jeden wafel ryżowego/orkiszowego/innego „styropianu” i ćwierć jednostki choćby gruszki – plasterek, który waży 22,5 g.

Kolacja

Ulubionym daniem Sáry jest risotto... czeka nas coś bardzo podobnego jak w południe. Ryż, coś do środka i gotowe. Ale dużym wyzwaniem jest na przykład kotlet panierowany... trzeba policzyć bułkę tartą i mąkę do panierowania, a potem rzeczywiście zużyć wszystko do obtoczenia :) Do tego gotowane ziemniaki, 65 g.

Druga kolacja

Zależnie od poziomu cukru, celem jest dostarczenie na noc wolno wchłanianych węglowodanów. A więc najlepiej ciemne pieczywo z błonnikiem, w odpowiedniej ilości.

To była tylko krótka wycieczka, w kolejnych częściach na pewno dojdę też do tego, żeby wspomnieć o kilku sztuczkach i ulubionych zamiennikach.

(Przepraszam za brak części w zeszły poniedziałek, ale następnym razem ciąg dalszy będzie na czas, czyli w poniedziałek o 16:35)

To pisał RIK w czasach powstawania pierwotnego bloga, nie wszystkie informacje wytrzymują porównanie z dzisiejszą wiedzą.