Choć mogłoby się wydawać, że sałatka Cezar pochodzi z Europy, tak nie jest. Ojcem sałatki jest Włoch Caesar Cardini (1896-1956), który wraz ze swoim bratem Alexem po zakończeniu pierwszej wojny światowej opuścił rodzinne Włochy i przeniósł się do USA. Cardini mieszkał w San Diego, ale zaczął prowadzić restaurację w meksykańskiej Tijuanie, oddalonej o 17 mil. Powodem był fakt, że w Meksyku, w przeciwieństwie do Stanów Zjednoczonych, nie było prohibicji.

Sałatka, którą Cardini podawał w swojej restauracji, szybko stała się bardzo popularna i poszukiwana. Wokół pierwotnej receptury i nazwy sałatki do dziś krąży wiele domysłów i sprzecznych twierdzeń. Wspólnik Cardiniego, Paul Maggiora, twierdzi na przykład, że pierwszą sałatkę Cezar podano w roku 1927 amerykańskim żołnierzom w San Diego i nosiła nazwę "Aviator's Salad" — czyli Sałatka Pilota lub Sałatka Lotnika ... Brat Cardiniego, Alex, twierdzi, że przepis jest jego dziełem, i również nazywa go Aviator's Salat. Kucharz Livio Santini twierdzi, że to przepis jego matki i że przygotowywał tę sałatkę w restauracji Cardiniego w roku 1925, kiedy miał 18 lat, a zatem autorstwo należy do niego.

Sałatka Cezar miała podobno pełnić funkcję podobną do tej, którą u nas przypisuje się zupie czosnkowej podawanej w ciężkie poranki. Była prohibicja, do Tijuany zjeżdżali amerykańscy żołnierze, balowali przez całą noc, a rano często zamawiali sałatkę, która stawiała ich na nogi po kacu. Przynajmniej tak twierdził brat Caesara, Alex, który później przeniósł się do Mexico City, otworzył trzy restauracje i wprowadził do menu: "the original Alex Cardini Caesar salad" — czyli oryginalną sałatkę Cezar Alexa Cardiniego.

Natomiast Caesar Cardini w roku 1938 przeniósł się do Los Angels i wraz ze swoją córką Rosą otworzył sklep z delikatesami. Wykorzystał popularność dressingu do sałatki Cezar i zaczął sprzedawać go w słoikach jako oryginalny dressing Cezar Cardiniego.

Przyjrzyjmy się więc, jak wygląda taka oryginalna sałatka Cezar, co czyni ją wyjątkową i co zawiera. Przepis z czasem nieco się zmieniał, więc ostatecznie przygotujemy w domu takiego Cezara, jakiego robi się dzisiaj. Mimo to nie zaszkodzi przypomnieć dla porównania pierwotnej receptury. Składniki będące podstawą sałatki były łatwo dostępne w ówczesnym Meksyku.

Grzanki czosnkowe — oryginalna receptura mówi o bagietce, krótko mówiąc o białym pieczywie, którego kawałki podsmaża się na oliwie z czosnkiem. W przepisie Alexa Cardiniego grzanki smarowano jeszcze pastą sardelową, w przepisie Caesara dodaje się je bez niczego.

Sałata rzymska — nie można użyć innej sałaty niż rzymska. Oryginalna receptura zawiera całe liście sałaty rzymskiej, dziś spotykamy się przeważnie z liśćmi porwanymi lub pokrojonymi.

Świeże jajko, gotowane dokładnie 1 minutę — wykorzystuje się z niego żółtko. To tak zwane "coddled egg" ... podgotowane, czy też wypieszczone jajko. Chodzi właściwie o jajko na miękko, w którym podczas minuty gotowania białko się ścina, a żółtko lekko gęstnieje.

Sok z cytryny lub limonki. Czego używał Caesar Cardini, nie wiemy, ponieważ w Meksyku limonki nazywają cytrynami. Nie popełnimy błędu, jeśli połączymy jedno i drugie.

Starty parmezan — parmezan to ani Grana Panada, ani Grand Moravia. Parmezan musi nosić nazwę "Parmigiano Reggiano". Ten znak ma wypalony na skórce wokół obwodu, tylko po tym poznamy prawdziwy.

Sos Worcestershire — oryginalna receptura wykorzystywała wyłącznie sos Worcestershire, natomiast Alex Cardini używał rozdrobnionych anchois — stosuje się je również dzisiaj, czasem nawet układa się na wierzchu całe filety anchois.

Oryginalna receptura (sałatkę podobno przygotowywano w restauracji Cardiniego przy stole w sali jadalnej) mówi, że należy wziąć odpowiednio dużą miskę i włożyć do niej całe liście sałaty rzymskiej. Dodać kilka łyżek oliwy, posolić, popieprzyć i dokładnie obtoczyć liście, obracając je. Następnie wlewa się sok z cytryny lub limonki oraz 12 kropli sosu Worcestershire. Potem dodaje się żółtko ze wspomnianego wyżej jajka gotowanego przez minutę i ponownie miesza je z sałatą, przewracając liście. Dodaje się pół filiżanki startego parmezanu, grzanki i znów miesza. Tym samym dzieło jest gotowe i danie wykłada się na talerz. Sałatkę można było jeść również bez sztućców, samymi rękami.

Więcej szczegółów o historii i oryginalnej recepturze tutaj (http://www.kitchenproject.com/history/CaesarSalad/index.htm):

Teraz zrobimy sobie w domu „Cezarka”, takiego, jakiego dziś uważa się za standardowego.

Składniki dla 4 osób

Liście z jednej sałaty rzymskiej

2 jajka

oliwa

2 filety anchois

1 łyżka musztardy dijon

1 bagietka lub biały chleb

4 ząbki czosnku

parmezan — w płatkach i starty

1 cytryna lub limonka

sos Worcestershire, sól, pieprz

No to do dzieła. Rozdzielmy sałatę rzymską na liście. Ważne, żeby dokładnie je umyć, ale obchodźmy się z nimi ostrożnie. Liście muszą pozostać chrupiące i świeże, gdy je pognieciemy, stracą swój urok. To samo dotyczy suszenia. Liście sałaty muszą bowiem przed kąpielą w dressingu być zupełnie suche, żeby dressing do nich przylgnął, dlatego suszeniu poświęcamy szczególną uwagę. Załóżmy, że nie mamy w domu wirówki do sałaty, która zresztą potrafi uszkodzić liście. Możemy na przykład wypróbować sztuczkę opisaną przez Gordona Ramsaya w książce Kitchen Heaven. Bierzemy czystą, suchą ściereczkę, wkładamy kilka liści, chwytamy za końce i kręcimy albo przynajmniej energicznie nią machamy. Siła odśrodkowa w rozsądnej dawce zrobi swoje, ale znów ostrożnie, żeby nadmiarem zapału nie uszkodzić liści. Następnie odkładamy liście w chłodne miejsce, aby przed podaniem były jak najświeższe. Warzywa liściaste na ogół powinny od razu po zbiorze trafiać do lodówki i pozostawać tam do ostatniej chwili przed podaniem.

Dalej przygotujemy grzanki czosnkowe. Ostatnio w niektórych przypadkach czosnek dodaje się do dressingu zamiast do grzanek, ale my osobiście pozostajemy wierni tradycyjnym grzankom czosnkowym. Chyba nie musimy nawet przypominać, że chiński czosnek nie jest alternatywą. Bagietkę lub biały chleb możemy pokroić w kromki albo większą kostkę. Najpierw wkładamy je do piekarnika, żeby je podsuszyć. Rozkładamy na blasze i wstawiamy do piekarnika w niskiej temperaturze — na przykład 75°C, aż pieczywo trochę wyschnie. Jest to potrzebne zwłaszcza w przypadku świeżego pieczywa. Na patelni rozgrzewamy oliwę.

Obieramy czosnek, rozpłaszczamy go płaską stroną większego noża i drobno siekamy (możemy też przecisnąć go przez praskę do czosnku). Na rozgrzaną patelnię wrzucamy czosnek, a po chwili także grzanki i podsmażamy. Grzanki nabiorą zapachu i smaku czosnku.

Znów jest możliwość wariacji: ktoś dodaje starty parmezan bezpośrednio do grzanek, ktoś moczy grzanki w dressingu, ale my najbardziej lubimy metodę tradycyjną — czyli grzanki czosnkowe takie, jakie są. Możemy je potem odłożyć na bok i zabrać się za dressing.

Najpierw będziemy potrzebować żółtka. Podczas gdy w profesjonalnych kuchniach ze względów higienicznych trzeba używać pasteryzowanych żółtek, w domu użyjemy żółtek ze świeżych jajek. Jak rozpoznać świeże jajko? Najlepiej, gdy kurka właśnie nam je zniosła, plus maks. 10 dni. Możemy też kupić świeże jajka od pobliskiego hodowcy lub na targu rolnym — co polecamy, są znacznie lepsze od kupionych w super-hiper-mega-sklepach. Jeśli jednak nie wiemy, jak się ma nasze jajko, to jak to sprawdzić? Przede wszystkim jajko nie powinno być uszkodzone, to pierwszy i najprostszy test. Dalej możemy potrząsnąć jajkiem przy uchu. Świeże jajko ma bowiem żółtko ściśle połączone z białkiem, w starszych oddzielają się one od siebie i takie jajko jakby chlupocze. Trzecia możliwość to zanurzenie jajka w wodzie. Świeże będzie uparcie trzymać się dna, starsze zaczyna pływać przy powierzchni.

Możemy też zastosować pierwotny sposób, czyli "coddled egg" — a więc podgotowane, czy też wypieszczone jajko. Zagotowujemy wodę, a gdy wrze, wkładamy jajka i gotujemy dokładnie minutę. Następnie natychmiast przekładamy je do zimnej wody, aby zatrzymać dalsze gotowanie. Z tak wypieszczonych jajek wykorzystujemy żółtka i wkładamy je do miseczki.

Dodajemy łyżkę musztardy dijon i sok z jednej cytryny lub limonki. Jeśli chcemy, dodajemy pół łyżeczki sosu Worcestershire, ale przy jego użyciu odpowiednio dostosowujemy ilość anchois. Teraz bierzemy trzepaczkę i zaczynamy ubijać zawartość miseczki. Podczas ubijania zaczynamy wlewać cienkim strumieniem oliwę. Może się zdarzyć, że zabraknie nam rąk. Jedną ręką trzymamy miseczkę, drugą ubijamy trzepaczką, a jak dolać oliwę? Jeśli postawimy miseczkę na gumowej podkładce albo choćby na ściereczce, przestanie nam się obracać pod trzepaczką, nie będziemy musieli jej przytrzymywać i możemy śmiało wykorzystać drugą rękę. Mieszamy bardzo intensywnie.

Po chwili możemy dodać drobno rozgniecione lub posiekane 2 filety anchois (jeśli nie użyjemy sosu Worcestershire, możemy dać 4).

Jeśli pojęcie anchois nic nam nie mówi, wiedzmy, że chodzi o sardele, więc w sklepie możemy spotkać je raczej pod nazwą filetów sardelowych w oliwie. Cały czas ubijamy i powoli dolewamy oliwę. Im więcej oliwy dolejemy, tym gęstszy będzie dressing.

Chcemy mieć dressing gęstszy niż zwykle, ponieważ w Cezarze dressing pokrywa całe liście i nie może z nich spływać.

Na koniec dodajemy mielony parmezan (bardzo drobno starty). Mniej więcej łyżkę. Właściwy, prawdziwy parmezan powinien rozpuścić się w dressingu podczas dalszego mieszania.

Zdecydowanie nie próbujemy używać zamiast parmezanu jakiegoś zamiennika. Tym samym dressing mamy gotowy, oczywiście solimy i pieprzymy do smaku.

Na zakończenie pozostaje wykończenie dania. Do pustej miski wkładamy liście sałaty rzymskiej. Możemy je albo ostrożnie porwać, albo pokroić na odpowiednie kawałki, wyłuskując przy tym serca sałaty. Istnieją dwa przeciwstawne poglądy na dzielenie liści, jedni są zwolennikami rwania, drudzy krojenia. My ostrożnie porwiemy liście. Do miski z liśćmi dolewamy trochę dressingu i delikatnie podrzucamy, mieszając. Następnie dolewamy dressing i znów mieszamy, podrzucając. Ważne, aby każdy pojedynczy liść sałaty pokrył się równą warstewką dressingu, który z niego nie spływa. Podczas mieszania uważamy, żeby nie pognieść i nie uszkodzić liści. Powtarzamy, że kluczowe jest, aby liście sałaty przed połączeniem z dressingiem były zupełnie suche.

Kiedy jesteśmy zadowoleni, możemy podawać. Najlepiej na schłodzonym talerzu. Przekładamy liście na talerz, posypujemy świeżymi płatkami parmezanu, dodajemy grzanki i od razu podajemy. To danie opiera się na doskonałych i idealnie świeżych składnikach. Może je zepsuć obeschnięta lub źle osuszona sałata, starszy parmezan albo nie całkiem świeże jajko.

Teraz już tylko siadamy do stołu, życzymy sobie smacznego i chrupiąc sałatkę Cezar, zrozumiemy, dlaczego to danie jest w TOP 100 najsłynniejszych potraw świata. Dziękujemy, panie Cardini.

Źródła tekstów i zdjęć (oprócz własnych):

www.kitchenproject.com

www.wikipedia.org

www.noanchoviesincaesar.com

www.reluctantgourmet.com

www.hostovka.cz

www.ano-sefe.com

RIK pisał to w czasach, gdy dopiero uczył się gotować, nie wszystkie informacje wytrzymują porównanie z obecną wiedzą.