Dzisiaj przedstawimy sobie przepis na jedno z najbardziej charakterystycznych dań naszych braci Słowaków. Nie może chodzić o nic innego niż bryndzowe haluszki (nie zapominajcie wymawiać tego „d”).
Bryndzowe haluszki składają się z zaledwie kilku składników: owczego sera o nazwie bryndza, ziemniaków, mąki, soli i boczku.
Same haluszki można zaliczyć do klusek ziemniaczanych i wykorzystać też w innych przepisach, takich jak strapačky z kapustą i wędzonym mięsem itp. Jednak na Słowacji najpopularniejsze są bryndzowe haluszki i zdecydowanie warto ich spróbować.
Muszę przyznać, że długo zajęło mi nauczenie się przygotowywania ich idealnie, i przy tej okazji dziękuję sąsiadowi ze Słowacji, który mnie tego nauczył. W przepisie na haluszki świetne jest to, że składników nie trzeba ważyć ani odmierzać, i tak na nic by się to nie zdało.
Zaczynamy od boczku. W przeciwieństwie do choćby włoskiego makaronu carbonara, do którego używa się niewędzonej wędliny, zazwyczaj guanciale, do słowackich haluszek obowiązkowo potrzebny jest boczek wędzony zimnym dymem. Kroimy go w kostkę albo w paski obejmujące wszystkie warstwy boczku i wrzucamy na patelnię na bardzo, bardzo mały ogień, od czasu do czasu podrzucając, żeby usmażył się na chrupko i wytopił się tłuszcz.
W dużym garnku nastawiamy wodę na haluszki i trochę solimy. Tak, bryndza jest słona, boczek jest słony, ale mimo to wodę trzeba trochę posolić.
Obieramy ziemniaki i ścieramy na najdrobniejszej tarce (takiej do parmezanu, kiedy podczas tarcia ziemniak wyślizgnie wam się z ręki, nieźle boli). Ostatnią resztkę możecie zetrzeć na drugich najdrobniejszych oczkach, żeby trochę urozmaicić konsystencję.
Niektóre przepisy radzą odcedzić ziemniaki, odlać puszczoną przez nie wodę i dodać z powrotem skrobię. Wyjaśniono mi, że to głupota, czasami wręcz trzeba jeszcze dolać trochę wody.
Kolejnym składnikiem jest mąka. Niektóre przepisy zalecają wymieszać drobno mieloną 1+1 z grubo mieloną... no nie wiem, podobno tak się nie robi i jest to bardzo niepraktyczne, bo nie wiemy, ile będziemy jej dosypywać. Użyjcie więc mąki o średnim stopniu przemiału. Dosypujcie do ziemniaków i mieszajcie. Sąsiad robił próby na drewnianej łyżce: nabierał, podnosił i po tym, jak ciasto się odrywało i spadało z powrotem, rozpoznawał właściwą konsystencję. Ciasto musi być po prostu odpowiednio gęste (raczej gęstsze, niż myślałem, i nadal lepkie). Kiedy uznacie, że ciasto jest odpowiednie, wrzućcie odrobinę do wrzącej wody i poczekajcie, aż wypłynie. Jeśli się rozpadło, ciasto jest za rzadkie, jeśli jest twarde jak śrut, ciasto jest zbyt gęste, dolejcie wody i wymieszajcie.
Kiedy ciasto jest gotowe, a woda porządnie wrze, weźcie sito do haluszek, nałóżcie do niego ciasto, umieśćcie nad garnkiem z wrzątkiem i odpowiednią szpatułką przeciskajcie ciasto do wody. Cały czas trzymajcie palnik na pełnej mocy, żeby woda nie przestała wrzeć, i zmniejszcie ogień dopiero wtedy, gdy zacznie powstawać piana.
Gotujcie je przez chwilę. Mówi się, że kiedy wypłyną, są gotowe, ale zwrócono mi uwagę, że także potem trzeba je gotować jeszcze mniej więcej minutę, dwie.
Do miski włóżcie bryndzę. Tutaj absolutnie kluczowe jest, żeby była świeża. Ten ser jest do nas sprowadzany i jeśli nie jest świeży, mocno cuchnie, a to najlepszy sposób, żeby obrzydzić sobie haluszki. Zamrażarka nie szkodzi, ale znajdźcie odpowiedniego dostawcę i kupujcie zupełnie świeżą, pachnącą bryndzę. Ja używam tej z Makro, zapakowanej w drewnianą tulejkę, ale z pewnością są też inni producenci.
Końcowy etap przypomina kuchnię włoską. Gorące, właśnie ugotowane haluszki dodajemy do miski z bryndzą, dolewamy jeszcze łyżkę „haluškovice”, czyli wody, w której się gotowały, i mieszamy wszystko, aż uzyskamy piękną, kremową masę. Jeśli będzie za gęsta, dolewamy haluškovice, jeśli za rzadka, dodajemy bryndzy.
W niektórych rodzinach dodaje się do tego bezpośrednio kwaśną śmietanę, natomiast w oryginalnej wersji na Liptowie do gotowego dania podaje się w kubku żętycę (napój z owczego mleka podobny do kefiru).
Gotowe haluszki nakładamy na talerz, posypujemy podsmażonym boczkiem i skrapiamy wytopionym z niego tłuszczem. Podobno gdzieniegdzie dodają szczypiorek, ale nie widziałem tego w żadnej słowackiej kolibie, a i sąsiad odrzuca to jako kiepski pomysł. A więc smacznego i dzięki Słowacji za to luksusowe danie (złośliwi twierdzą, że pochodzi z Rumunii, ale nikt nie wie tego na pewno).