Oliwa z oliwek extra virgin, boczek w kostkę, czerwona cebula lub szalotka, podsmażyć na złoto, dodać grzyby (w moim przypadku mleczaje smaczne, kruchawki, gołąbki, kurki), smażyć na złoto, skropić białym winem, odparować. dodać bulion, koncentrat pomidorowy, podsmażyć, odparować.

Dodać pokrojony ogórek kiszony, posiekane pąki kaparów, sól, świeżo mielony czarny pieprz. Redukować do konsystencji sosu, dolać śmietankę i ponownie zredukować. Na koniec szczypior z dymki albo natka pietruszki.

Stroganov podaje się z ryżem, ale ja się z tym nie zgadzam, pieczone łódeczki ziemniaczane albo frytki to pewniak.

A teraz jak właściwie powstał oryginalny przepis na polędwicę wołową Stroganov? No, nikt nie wie ... ale:

Stroganov to danie, które wygląda prosto: wołowina, kwaśna śmietana, trochę musztardy, dziś często cebula i grzyby. Tyle że jego pochodzenie to mała arystokratyczna zagadka detektywistyczna.

Jedyny naprawdę pewny punkt tej historii to rok 1871. Wtedy w rosyjskiej książce kucharskiej Eleny Molokhovec pojawia się przepis na „wołowinę po stroganowsku z musztardą”. I uwaga: żadnych grzybów, żadnej cebuli, żadnego makaronu. Tylko wołowina w kostkę, ziele angielskie, masło, mąka, bulion, musztarda i na koniec śmietana. Czyli danie znacznie skromniejsze od tego, które znamy dzisiaj.

I teraz zaczynają się legendy.

Pierwsza mówi, że przepis powstał w domu rodu Stroganovów, jednej z najbogatszych rosyjskich rodzin. Rosyjscy arystokraci kochali wtedy Francję, mówili po francusku i często zatrudniali francuskich kucharzy. Danie mogło więc powstać jako piękny kompromis: francuska technika i sos musztardowy, rosyjska miłość do śmietany. Tę wersję osobiście lubię najbardziej, bo brzmi mniej jak bajka, a bardziej jak zwykła historia kuchni.

Druga wersja jest czulsza: stary hrabia Stroganov podobno nie miał już dobrych zębów, więc kucharz pokroił mu mięso na małe kawałki i ukrył je w delikatnym sosie śmietanowym. Gdzieniegdzie w tej roli pojawia się Pavel Alexandrovich Stroganov, gdzie indziej Alexandr Grigorjevič Stroganov. Historycznie to kuleje, ale jako opowieść przy stole sprawdza się znakomicie.

Trzeci trop prowadzi do Odessy. Według niego hrabia Stroganov miał prowadzić „otwarty stół” dla przyzwoicie ubranych gości. Danie nie musiało więc powstać jako sekretna domowa specjalność, ale jako praktyczna arystokratyczna potrawa dla większego towarzystwa: droga wołowina, łatwe porcjowanie, sos, który spaja całe danie.

Czwarta wersja ma nazwisko kucharza: André Dupont. Miał on podobno gotować dla hrabiego Alexandra Stroganova i stworzyć danie właśnie na jego potrzeby. Tyle że potem w tej historii pojawia się jeszcze jeden francuski kucharz, Charles Brière. W roku 1891 zgłosił on przepis na wołowinę Stroganov do konkursu czasopisma L’Art Culinaire w Petersburgu. Larousse Gastronomique później wyciągnął z tego wniosek, że Brière był wynalazcą. Problem? Nazwa i przepis istniały już wcześniej. Brière był więc raczej popularyzatorem niż ojcem przepisu.

A potem jest jeszcze niemal bajka z Syberii: mięso było tak zamarznięte, że dało się je kroić tylko w cienkie paski. Ładny obrazek, ale niewiele wyjaśnia w kwestii sosu śmietanowego. Raczej legenda niż historia.

Najbardziej prawdopodobną odpowiedzią nie jest więc jedno nazwisko. Stroganov najpewniej nie powstał w jednej słynnej minucie, gdy kucharz zawołał „mam to!”. Raczej długo gotowano go w środowisku rosyjskiej szlachty: francuscy kucharze, rosyjskie składniki, śmietana, musztarda, wołowina dla bogatego domu. Nazwę dali mu Stroganovowie, książki kucharskie go zapisały, restauracje rozniosły dalej.

Po rewolucji w roku 1917 wraz z rosyjskimi emigrantami powędrował do Chin, potem do Europy i Ameryki. Tam dostał grzyby, cebulę, makaron, paprykę, wino, zupy w puszkach i tysiąc domowych wersji.

I tak Stroganov jest właściwie dokładnie taki, jakie bywają słynne przepisy: trochę faktu, trochę rodzinnej legendy, trochę emigranckiej walizki i dużo dobrego sosu.

Źródła: Tasting History / Molokhovec 1871, Bon Appétit, Grainews, LARED21, All The Things We Eat, przeglądowo także Wikipedia.